УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар “Газрын тос боловсруулах үйлдвэр барих” төслийг хэлэлцлээ. Тодруулбал, манай улс 2019 онд нефтийн үйлдвэр барих төслийг эхлүүлж байсан ч өнөөдөр буюу зургаан жилийн дараа хэзээ дуусах нь тодорхойгүй байна. Үүгээр зогсохгүй үйлдвэрийн дараагийн ажлыг явуулахад нэмэлт зардал шаардлагатай байгаа бөгөөд Энэтхэгийн банкнаас 700 сая ам.доллар зээлэх асуудлыг байнгын хорооны хуралд оруулж ирсэн юм.
Энэ үеэр зарим гишүүд шүүмжлэлтэй байр суурь илэрхийлсний дотор УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан “Нефтийн үйлдвэр монголчуудын хүслийн жагсаалтын хамгийн эхэнд байгаа. Шатахууны хараат байдлаас гарах юмсан гэж түмэн үеэрээ бодож байгаа хамгийн чухал төсөл учраас ард түмэнд мэдээлэл ойлголт өгөх ёстой. Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн барилгын ажил хэдэн хувьтай явж байгаа вэ. Яг хэзээ ашиглалтад орох вэ. Анх нэг тэрбум 200 сая төгрөгийн зээлийн өртөгтэй байсан. Одоо зардал өсөж байгаа юм байна. Төсөв нэмэгдэж байгаа нь бодитой юу гэдгийг хөндлөнгийн байгууллагаар шалгуулж үзсэн үү. Өнгөрсөн хугацаанд хэрэглэсэн 268 гаруй сая ам.долларыг бүрэн дуусгаад дараагийн зээл, санхүүжилтээ авч болохгүй юу. Зээлийн хүүний асуудал яригдаж байна шүү дээ.
Мөн Газрын тос боловсруулах үйлдвэр барихдаа эхлээд иргэний зориулалттай барилга руугаа хамаг хүч, анхаарлаа хандуулжээ. Яагаад эхэнд нь иргэний зориулалттай барилга байгууламждаа анхаараад сүүлд нь хамгийн чухал буюу үндсэн байгууламжаар барихаар эрэмбэлсэн юм бол. Эндээс харахад биднийг нефтийн үйлдвэрээ барьж ашиглалтад оруулах гэсээр байтал бараг нефть хэрэггүй болох вий. Дэлхий дахинд цахилгаан, устөрөгчөөр ажилладаг машинууд гараад ирлээ” гэдгийг хөндлөө.
Сангийн сайд Б.Жавхлан хариулахдаа “Төсөл 2019 онд эхэлсэн ч цар тахал, гэрээний асуудал үүссэн. Өөрөөр хэлбэл, нэг ч чулуу тавиагүй байхад үндсэн зээлийн төлбөр эхэлчихсэн. Зээлийн нөхцлийг янзлахгүй бол цаашид үргэлжлэх ямар ч боломжгүй болсон. Тиймээс дөрвөн ажилд задалж тохируулснаар үндсэн төлбөрийг 2030 он хүртэл хойшлуулж чадсан. Газрын тос боловсруулах үйлдвэр бүрэн ашиглалтад орох хугацааны хувьд үнэхээр эрсдэл үүссэн. Хуучин ковидын үеийн ТЭЗҮ-гээр санхүүжүүлэх боломжгүй. Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлийн гаргасан санхүүжилтээр тооцохгүй бол эрсдэл үүрээд ажиллах аж ахуйн нэгж байхгүй. Гэрээгээ цуцлах асуудал яригдана. Харин одоо гэрээгээ шуурхай байгуулчихвал 2027 оны тавдугаар сард үндсэн байгууламжийг ашиглалтад өгнө гэж тооцож байгаа” гэлээ.
Харин Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан “Шатахууны хараат байдлаас гарах нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой асуудал. Газрын тос ашиглах үйлдвэр ашиглалтад орсноор хэрэглээнийхээ тал хувийг хангаж, нэмэлт борлуулалт хийнэ. Үнийн өсөлтийг Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөл гаргаж өгсөн. Хөндлөнгийн байгууллагаар хийлгээгүй” гэсэн хариултыг өглөө.